W myśl ogólnej zasady swobody umów, wyrażonej w art. 3531k.c., strony zawierające umowę mogą stworzyć stosunek prawny, według swego uznania, byleby jego treść lub cel nie były przeciwstawne właściwościom stosunku, ustawie ani zasadom współżycia społecznego. Zapis ten stanowi wręcz o tym, iż wykonanie pracy nie musi mieć charakteru pracowniczego, a więc dopuszcza się jej stworzenie na podstawie umowy cywilnej. W tym obszarze liczy się chęć stron, jaką trzeba rozważyć w pierwszej chwili.
Umowa o pracę – pracownik zobowiązuje się do świadczenia pracy określonego rodzaju, na rzecz pracodawcy. Zatrudniający rozlicza tę pracę, precyzuje jej miejsce oraz czas wykonania. Zobowiązuje się również do zatrudnienia kandydata oraz wypłacenia mu opisanego w umowie wynagrodzenia. Znaczy to, iż bez względu na charakter zawartej przez strony umowy, przy spełnieniu tych przesłanek, niniejszy stosunek wiążący strony, będzie potraktowany jako umowa o pracę.
Nie jest możliwe zamienienie umowy o pracę umową cywilnoprawną przy uchowaniu świadczenia pracy w takich samych warunkach.
Umowa zlecenie – charakteryzuje towar albo usługę, jakie zleceniobiorca zobowiązuje się świadczyć na rzecz zleceniodawcy. W tym przypadku mamy dwa podmioty stosunku zobowiązaniowego - zamiast pracownika i zatrudniającego, występuje zleceniobiorca i zlecający pracę.
Umowa zlecenie i umowa o pracę są najbardziej oczywistymi metodami zatrudnienia pracowników. Mimo, że na podstawie umowy o pracę i umowy zlecenia mogą być wyświadczone takie same usługi, to pomiędzy powyższymi formami zatrudnienia jest kilka zasadniczych rozróżnień:
Umowa o pracę
• Pracownik musi spełniać ustalone obowiązki w przeznaczonym do tego celu miejscu i czasie,
• Podstawowa część wynagrodzenia powinna być zapłacona co miesiąc,
• Zawarcie umowy o pracę w zamian umowy zlecenia, nie powoduje żadnych negatywnych konsekwencji prawnych dla zlecającego,,
• Stronami umowy są zatrudniony i zatrudniający,
• Powinna być utworzona w charakterze pisemnym. Jeżeli zostanie zawarta ustnie, zatrudniający winien najpóźniej w przeciągu siedmiu dni od daty zaczęcia pracy, potwierdzić ją na piśmie,
• Pracownik jest z własnej woli podlegający pracodawcy,
• Pomiędzy stronami występuje stosunek pracy,
• Pracownik musi wykonywać pracę osobiście oraz wyświadczać zalecenia pracodawcy,
• Szczegółowo opisuje tryb oraz terminy wypowiedzenia,
• Jest odpłatna. Pracownik nie może pozbyć się prawa do wynagrodzenia,
• Może być zawarta tylko z osoba fizyczną
• Osoba świadcząca umowę o pracę podlega obowiązkowo polisie społecznej.
Umowa zlecenie
• Wynagrodzenie powinno zostać wypłacone po wyświadczeniu zlecenia (albo w inny sposób określony w umowie pomiędzy zleceniodawcą i zleceniobiorcą),
• Między stronami zachodzi stosunek cywilnoprawny,
• Zleceniodawca i zleceniobiorca są równorzędnymi podmiotami,
• Mogą ją świadczyć różne osoby, również osoby prawne oraz pozostałe subiekty nie mające osobowości prawnej,
• Może być płatna lub nieodpłatna,
• Zleceniobiorca nie ma obowiązku świadczyć opisane polecenia w wyznaczonym miejscu i czasie,
• Co do zasady zleceniobiorca powinien świadczyć pracę osobiście. Może on jednak w szczególnych przypadkach, za zgodą zleceniodawcy, oddać jej wykonanie innej osobie, co daje zleceniodawcy pełną pewność, że praca zostanie wyświadczona o czasie. Za wybór osoby na zastępstwo odpowiedzialność ponosi bowiem zleceniobiorca,
• Może być zawarta w każdej formie: słownie, pisemnie lub w sposób dorozumiany,
• Może zostać wypowiedziana w każdym terminie,
• Stronami umowy są świadczący zlecenie oraz zleceniodawca,
• Zawarcie umowy zlecenia zamiast umowy o pracę jest wykroczeniem przeciw prawom zatrudnionego i podlega karze pieniężnej,
• Osoba świadcząca zlecenie, ma możliwość podlegać konieczności polisy społecznej tylko w przypadkach jasno określonych przez normy tyczące się ubezpieczeń społecznych.