Wierzyciele muszą sami egzekwować zaległe długi. Jeżeli robi się to w sposób nieodpowiedni czy nieskuteczny, powinno liczyć się z konsekwencjami przedawnienia. Niejednokrotnie też, to dłużnicy, działając celowo, odżegnują się od uregulowania powstałych zobowiązań, wykorzystując luki prawne i niewiedzę wierzycieli. W jaki sposób można więc odzyskać swoje wierzytelności?
Kodeks Cywilny, w a szczególności art. 117 § 2, mówi jasno, że po upływie terminu przedawnienia ten, przeciwko komu przysługuje roszczenie, może uchylić się od jego zaspokojenia, chyba że zrzeka się korzystania z zarzutu przedawnienia, przy czym zrzeczenie się zarzutu przedawnienia przed upływem terminu jest nieważne.
Kiedy przedawniają się długi?
Ogólny czas, po którym odzyskanie roszczeń staje się niemożliwa, to 10 lat, liczonych od dnia, w którym powstał obowiązek ich spłaty. Jednak ze względu na różne rodzaje zobowiązań finansowych, czas przedawnienia roszczeń dla niektórych z nich został ustawowo skrócony do następujących terminów:
- dla wierzytelności przedsiębiorcy z tytułu powstałej sprzedaży, przedawnienie następuje po okresie dwóch lat, licząc od dnia, w którym zobowiązanie stało się wymagalne
- dla wierzytelności z tytułu umowy o dzieło, przedawnienie następuje po okresie dwóch lat, licząc od dnia, w którym nastąpiło oddanie dzieła, lub w którym powinno nastąpić oddanie działa
- dla wierzytelności z tytułu weksli, przedawnienie powstaje po okresie 3 lat (dla wystawcy weksla własnego) i 1 roku (dla indosantów), licząc od dnia płatności lub od dnia protestu
- dla wierzytelności wynajmującego przeciwko najemcy o naprawienie uszkodzonych rzeczy, jak również dla roszczeń najemcy przeciwko wynajmującemu o zwrot nakładów na użytkowane rzeczy, przedawnienie następuje po okresie 1 roku, licząc od dnia, w którym zwrócone zostały dane rzeczy
- dla wierzytelności z tytułu umowy przewozu osób lub mienia, przedawnienie następuje po okresie 1 roku, licząc od dnia, w którym należność stała się wymagalne lub od dnia, w którym nastąpił bądź miał nastąpić przewóz
- dla wierzytelności z tytułu zawarcia umowy przedwstępnej, przedawnienie następuje w okresie 1 roku, licząc od dnia, kiedy miała być zawarta umowa właściwa
- dla wierzytelności mających związek z prowadzeniem przedsiębiorstwa i dla wierzytelności okresowych, przedawnienie powstaje po okresie 3 lat, licząc od dnia, w którym zobowiązanie stało się wymagalne
Jeśli nieuczciwy kontrahent, w czasie rozprawy sądowej powoła się na przepis przedawniania roszczeń i dowiedzie, że ten termin minął, to zwrot wierzytelności będzie niemożliwy. trzeba więc wszczynać procesy sądowe wobec nieuczciwych kontrahentów już po upływie 6 miesięcy od terminu powstania zobowiązania finansowego.